Hz. Muhammed’in (S.A.V.) İnsanlığa Işık Tutan En Güzel Hadisleri

Sevgi, merhamet, sabır, iyilik ve güzel ahlak… Hz. Muhammed’in (S.A.V.) hadisleri, asırlar geçmesine rağmen insanın kalbine ve gündelik hayatına seslenmeye devam ediyor. Mood Magazine Özel olarak, Peygamber Efendimizin sahih kaynaklarda yer alan bazı hadislerinden hareketle; insanı kendisiyle, diğer insanlarla ve Rabbiyle olan ilişkisi üzerine düşünmeye çağıran özel bir seçki hazırladık.

Bazı cümleler vardır, söylendiği çağın sınırlarını aşar. Yüzyıllar geçer; dünya, şehirler ve insanların yaşam biçimleri değişir ama o sözlerin taşıdığı mana eskimez.

Hz. Muhammed’in (S.A.V.) hadislerinde de insan hayatının hemen her alanına dokunan güçlü bir ahlak öğretisi vardır. Merhametten öfkeye, kardeşlikten iyiliğe, niyetten tevazuya kadar uzanan bu öğütlerin merkezinde ise çoğu zaman aynı hakikat bulunur:

İyi bir insan olabilmek.

“Ameller Niyetlere Göredir”
Peygamber Efendimiz (S.A.V.) şöyle buyurmuştur:

“Ameller niyetlere göredir.”
(Buhârî, Bed’ü’l-vahy, 1; Müslim, İmâre, 155)

İslam ahlakının en temel ölçülerinden birini birkaç kelimeyle anlatan bu hadis, yapılan iş kadar o işin arkasındaki niyetin de önemini hatırlatır.

İnsanların gördüğü davranıştır; Allah ise kalpte taşınanı da bilir.

Bu nedenle bazen küçük görünen bir iyilik, samimi bir niyetle çok büyük bir anlam kazanabilir.

“Kendisi İçin Sevdiğini Kardeşi İçin De Sevmedikçe…”
“Sizden biri, kendisi için sevdiğini kardeşi için de sevmedikçe iman etmiş olmaz.”
(Buhârî, Îmân, 7; Müslim, Îmân, 71)

Belki de toplumsal hayatın en güçlü ahlak ilkelerinden biri…

Kendimiz için istediğimiz adaleti başkası için de istemek; kendimize gösterilmesini beklediğimiz merhameti başkasından esirgememek…

Hadis, insanı yalnızca kendi mutluluğunun peşinden gitmeye değil, başkasının iyiliğini de önemsemeye çağırıyor.

“Merhamet Etmeyene Merhamet Edilmez”
“Merhamet etmeyene merhamet edilmez.”
(Buhârî, Edeb, 18; Müslim, Fezâil, 65)

Kısa ama insanın vicdanına doğrudan dokunan bir hadis.

Merhamet yalnızca büyük fedakârlıklarda ortaya çıkmaz. Bazen bir insanı kırmamakta, bir çocuğun başını okşamakta, yaşlı birine yardım etmekte, güçsüzü korumakta veya bir canlının acısını görmezden gelmemekte kendisini gösterir.

İslam’ın merhamet anlayışında güç, acımasızlığın gerekçesi değildir.

Aksine gerçek güç, merhameti kaybetmemektir.

“Güçlü Kimse Öfke Anında Kendisine Hâkim Olandır”
Resûlullah (S.A.V.) şöyle buyurmuştur:

“Güçlü kimse, güreşte rakibini yenen değil; öfkelendiği zaman kendisine hâkim olabilendir.”
(Buhârî, Edeb, 76; Müslim, Birr, 107)

Bugünün dünyasında belki de en fazla hatırlanması gereken hadislerden biri…

Çünkü insan çoğu zaman gücü başkasına üstün gelmek olarak tanımlar.

Oysa Peygamber Efendimiz (S.A.V.), gücün yönünü insanın kendi içine çeviriyor.

Öfkeliyken susabilmek, intikam alma imkânı varken adaletten ayrılmamak ve kırıcı olabilecekken kendisini kontrol edebilmek…

Asıl mücadele bazen insanın başka biriyle değil, kendi nefsiyle verdiği mücadeledir.

“Güzel Söz Sadakadır”
“Güzel söz sadakadır.”
(Buhârî, Edeb, 34; Müslim, Zekât, 56)

İyilik yapmak için her zaman maddi imkâna sahip olmak gerekmez.

Bazen umutsuz bir insana söylenen birkaç güzel kelime, yalnız hisseden birine verilen samimi bir selam veya kırılmış bir kalbe uzatılan gönül alıcı bir cümle de iyiliğin bir parçasıdır.

İnsan bazen söylediği bir cümleyi birkaç dakika sonra unutabilir.

Fakat o cümlenin başka bir kalpte ne kadar uzun yaşayacağını bilemez.

“Kolaylaştırın, Zorlaştırmayın”
“Kolaylaştırın, zorlaştırmayın; müjdeleyin, nefret ettirmeyin.”
(Buhârî, İlim, 11; Müslim, Cihâd ve Siyer, 6)

Bu hadis, Peygamber Efendimizin insanlarla iletişimindeki temel yaklaşımı anlamak açısından son derece kıymetlidir.

İnsanları sürekli korkutarak, dışlayarak veya ümitsizliğe sürükleyerek değil; doğruyu güzel bir dille anlatarak kazanmayı öğütler.

Çünkü bazen bir hakikatin nasıl söylendiği, söylenen hakikat kadar önemlidir.

“Allah Sizin Suretlerinize ve Mallarınıza Değil…”
Peygamber Efendimiz (S.A.V.) şöyle buyurmuştur:

“Allah sizin suretlerinize ve mallarınıza bakmaz; kalplerinize ve amellerinize bakar.”
(Müslim, Birr, 34)

Çağımızın görünüş, statü ve servet üzerinden insanları değerlendirmeye giderek daha fazla alıştığı düşünüldüğünde, bu hadis çok güçlü bir mesaj taşıyor.

İnsanın gerçek değeri sahip olduklarının gösterişinde değil; kalbinin ve davranışlarının niteliğindedir.

Makam geçebilir. Servet kaybedilebilir. Güzellik değişebilir. Şöhret unutulabilir.

Geride kalan ise insanın nasıl bir hayat yaşadığı ve ardında nasıl bir iyilik bıraktığıdır.

“Müslüman, Dilinden ve Elinden İnsanların Güvende Olduğu Kimsedir”
Peygamber Efendimiz (S.A.V.), Müslümanı tarif ederken çok güçlü bir ölçü ortaya koymuştur:

“Müslüman, dilinden ve elinden Müslümanların güvende olduğu kimsedir.”
(Buhârî, Îmân, 4; Müslim, Îmân, 64-65)

Bir insanın dindarlığının yalnızca söyledikleriyle değil, çevresine nasıl davrandığıyla da anlam kazandığını gösteren önemli hadislerden biridir.

Dilimizle kırdığımız, küçük düşürdüğümüz veya haksızlık ettiğimiz bir insanın yarası görünmeyebilir.

Ama görünmemesi, yaranın olmadığı anlamına gelmez.

“Allah Refiktir, Yumuşaklığı Sever”
“Allah refiktir; yumuşaklığı sever.”
(Müslim, Birr, 77)

Sertliğin güç, bağırmanın otorite, kırmanın üstünlük zannedilebildiği bir dünyada bu hadis başka bir ahlak anlayışı sunuyor:

Yumuşaklık zayıflık değildir.

Bir insanın güçlü olduğu hâlde incitmemeyi seçmesi, cevap verebilecekken güzel konuşması ve hükmedebilecekken merhamet göstermesi karakterin en yüksek biçimlerinden biri olabilir.

Asırlar Sonra Bile Aynı Soru
Peygamber Efendimizin (S.A.V.) hadislerini yalnızca geçmişten bugüne ulaşmış sözler olarak okumak eksik kalır.

Çünkü her biri insanı kendisine yönelten birer aynadır.

Niyetim nasıl?
Dilime hâkim olabiliyor muyum?
Öfkelendiğimde nasıl birine dönüşüyorum?
Başkalarının iyiliğini gerçekten istiyor muyum?
Gücüm yettiğinde merhamet gösterebiliyor muyum?

Belki de hadislerin asırlar sonra hâlâ insanın kalbine ulaşabilmesinin sırrı tam burada saklıdır.

Dünya değişiyor.

İnsanlığın imkânları değişiyor.

Fakat insanın iyilikle kötülük, öfkeyle sabır, kibirle tevazu ve merhametle acımasızlık arasındaki imtihanı değişmiyor.

Ve Peygamber Efendimizin (S.A.V.) asırlar öncesinden gelen sözleri, bugün de insana aynı istikameti gösteriyor:

Kalbini güzelleştir. Dilini güzelleştir. Davranışlarını güzelleştir. Çünkü güzel ahlak, insanın dünyada bırakabileceği en kıymetli izlerden biridir.